Bilmenin Yollar±

download Bilmenin Yollar±

of 24

  • date post

    07-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    115
  • download

    1

Embed Size (px)

description

Bilmenin Yolları. MSGSÜ Felsefe Bölümü 12 Şubat 2013 Cemsinan Deliduman. Bilgi Nedir?. TDK T ürkçe Sözlüğe göre: İnsan aklının erebileceği olgu, gerçek ve ilkelerin bütünü. Öğrenme, araştırma veya gözlem yoluyla elde edilen gerçek. - PowerPoint PPT Presentation

Transcript of Bilmenin Yollar±

  • MSGS Felsefe Blm12 ubat 2013Cemsinan Deliduman

  • TDK Trke Szle gre:nsan aklnn erebilecei olgu, gerek ve ilkelerin btn.renme, aratrma veya gzlem yoluyla elde edilen gerek.nsan zekasnn almas sonucu ortaya kan dnce rn.Genel olarak ve ilk sezi durumunda zihnin kavrad temel dnceler.Kurallardan yararlanarak kiinin veriye ynelttii anlam.

  • Deneyimlerimizle ve gzlemlerimizle.Kurguladmz deneylerle.Safi akl yrtmeyle.lk sezi yoluyla.Deneyimlerden karm yoluyla.Bakasndan renerek veya okuyarak.

  • Doruluundan phe edilmeyen bilgi.Syleyen kii veya yazlan kitaptan tr.Deneyimlerimiz ve gzlemlerimizle elde edilen bilgi.Deneyimlerimiz ve gzlemlerimizle srekli doruluyarak.Deneyimlerimizden yaptmz karmlar.zel testlerden geirip snayarak.Safi akl yrtmeyle elde ettiimiz bilgi.Mantk kurallarna uygunluk.

  • Deneme-yanlma yntemi veya deneyimler byk oranda incelenen duruma zel bilgi verirler.Bu tr bilgi genelde dilde, gelenekte veya kltrde isellemi halde bulunur.Bilimsel yntemin oluturduu kuramlar ise daha genel durumlara dair bilgi verebilirler.Kantn snflandrmasna gre:Sentetik sonsal bilgiSentetik nsel bilgiAnalitik nsel bilgi

  • ou durumda bir bilgi alannn tamamn anlamak mmkn olmaz.Bir alanla ilgili bilgimiz genelde eksik yani ksmidir.Altrma problemlerinde zm iin gerekli tm veri ve denklemler balangta salanr.Gerek problemlerin tm eksik veri ve problemin ksmen anlald durumlardr.

  • Bilimsel bilgi bilimsel yntem kullanlarak elde edilen bilgidir.Bilimsel yntemde gzlemsel, deneysel ve llebilir kantlar akl yrtmenin zel prensipleri altnda deerlendirilir.Epistemology, bilginin doasn ve elde edilme yntemlerini inceler.Bilim ise mantksal olarak tutarl dnceleri planlanm deneylerden elde edilen bilgiyle btnlkl hale getirme ilemidir. (Francis Bacon)Bilimsel bilgi kesinlik iddasnda deildir. phecilik.

  • Platon iin bilim insan bilgisinin idealiydi ve dolaysyla doru ve deimezdi.rnein aksiyomatik geometri bu tr bir bilgi sistemidir.Doru bilgi gerek, sabit ve deimez olmaldr.Dolaysyla doru bilgi esiz, deitirilemez nesnelerden (formlardan) olumaldr.Duyu deneyimlerinin dnyas srekli deiir ve bu nedenle gvenilmezdir, formlara saf akl ile ulalabilir.Formlar doru gerekliktir ve alglardan bamszdr.

  • Aristo (M.. 384-322), Physica (Fizik)

  • Balang noktas: Bize daha ak gelen, anladmz dndmz doa olaylar.Sahip olduumuz bu anlay kullanarak (tmevarmla) belli ilkeler belirleyip, bu ilkelerden (tmdengelimle) devam edeceiz.Sonu noktas: Balangta bize karmak grnen, ancak doal olarak daha ak ve bilinebilir olan doa olaylar.Balangta bize daha ak gelen eylerin aslnda doas gerei daha bulank olduklarn anlayacaz.

  • Platon: Dorudan duyu deneyiminden ok uzakta bir gereklik vardr (idealarn veya formlarn gereklii). ncesiz veya doutan var olan bir bilgi vardr ve renme hatrlamadr.Aristo: Her bilgi d dnyadaki girdilerden ve sonunda bunlardan genelleyeceimiz ya da tmleyebileceimiz genel planlardan ve birletirici ilkelerden balamaldr. Bu planlar ve ilkeler akln houna gider ve bizde belirli bir bilgi alann ya da bireysel duyu deneyimlerinin bir kmesini en sonunda anlamz duygusu uyandrr.Her ikisi: Gzlemcinin aklndan bamsz bir d dnyann varlna inandklar iin realisttirler.

  • Tmdengelim: Genelden zele, belli bir nermeden veya nermeler kmesinden gereken sonulara ulamak iin kullanlan dn ilemleri.Silojizm: Belli nermeler verildikten sonra, farkl bir nermenin, bu nermeler dorultusunda, onlar gerekli klarak izledii tartmadr.Varsaylan nermeler: ncl ise sonu (p q)Deilleme: ~q ~p , ancak ~p ~q denilemez.Bir hipotezi kantlamakla geersizliini gstermek arasnda nemli bir asimetri vardr.

  • Descartes (1596-1650), Regulae (Akln daresi in Kurallar)

  • Aksiyom:spat:

  • ncllerin doru olduklarn nasl belirleyeceiz?Kant gerektirmeksizin doru (gn gibi ak) nermelerden balamal.lk ilkeler sezgiyle elde edilmeli.Daha sonra ilk ilkelere mantksal tmdengelim uygulanmaldr.Bilim klit geometrisi gibi aksiyomlardan balamal ve tmdengelimle mutlak kesinlikte sonulara varmaldr.Einstein: Gerek dnyann bilgisini yanlzca mantksal dnme veremez.

  • Kresel Geometri:

  • John Herschel (1792-1871):

  • Max Planck (1858-1947), Kesin Bilimlerin Anlam ve Snrlar

  • Gzlemlerimizden veya yaptmz deneylerden elde ettiimiz verileri nyargsz yorumladmzdan nasl emin olacaz.William Herschel (1738-1822) 18. yzylda teleskopla gkyzndeki nebulalar gzlemledi. Herschel bu cisimlerin sadece yldzlardan olutuunu dnyordu ve yapt gzlemlerin de bu dncesini desteklediini savundu. rnein ona gre Orion nebulas sadece yldzlardan oluuyordu. Ancak daha sonra nebulalarn yldzlardan ve byk gaz bulutlarndan olutuunu kendisi de gzlemlemitir.

  • Temel kuramlarmzn zn oluturan hipotezler iin salam temel sezgiyle mi gzlemle mi elde edilir?Bilimsel bir kuram olutururken, insan yaratcl ok nemli bir rol oynar.Saf mantktan ve ampirik kantlardan daha fazlas gerekiyor.Bilimsel bilgi tarihsel ve kltrel srece olduka bal.Bilimsel yasalar ve kuramlar dnyay tanmlamann olas yollarndan yanlzca biri mi, yoksa bize gerei mi verirler?

  • BilgiDurum bilgisiKsmi bilgiBilimsel bilgiBilimsel yntemTmdengelimSilojizm

    Varsaylan nermelerDeillemeRealistRasyonalistAmpiristAksiyomatik geometriBilimin durumu