Co Warto Wiedzie‡

download Co Warto Wiedzie‡

of 33

  • date post

    11-Jan-2016
  • Category

    Documents

  • view

    224
  • download

    0

Embed Size (px)

description

opis

Transcript of Co Warto Wiedzie‡

  • Zakad Ubezpiecze Spoecznych

    Co warto wiedzieCo warto wiedzieo ubezpieczeniu spoecznym,o ubezpieczeniu spoecznym,kiedy zmieniamy miejsce pobytu,kiedy zmieniamy miejsce pobytu,pracy lub zamieszkaniapracy lub zamieszkaniaw obrbie pastw czonkowskichw obrbie pastw czonkowskichUnii Europejskiej,Unii Europejskiej,Europejskiego Obszaru GospodarczegoEuropejskiego Obszaru Gospodarczegoi Szwajcariii Szwajcarii

    Warszawa 2013

  • Co warto wiedzieCo warto wiedzieo ubezpieczeniu spoecznym,o ubezpieczeniu spoecznym,

    kiedy zmieniamy miejsce pobytu,kiedy zmieniamy miejsce pobytu,pracy lub zamieszkaniapracy lub zamieszkania

    w obrbie pastw czonkowskichw obrbie pastw czonkowskichUnii Europejskiej,Unii Europejskiej,

    Europejskiego Obszaru GospodarczegoEuropejskiego Obszaru Gospodarczegoi Szwajcariii Szwajcarii

    Zakad Ubezpiecze Spoecznych

    Warszawa 2013

  • OpracowanieBarbara Radzik-Kazenas

    RedakcjaPaulina Bieniek

    Redaktor technicznyMarzena Kostrowiecka

    amanieHanna Klimkowska

    KorektaMarzena KostrowieckaDorota MikulskaMagorzata Motyl

    Wydanie drugie zaktualizowane

  • 3Spis treci

    1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52. Podstawowe informacje o koordynacji systemw zabezpieczenia

    spoecznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 73. Ustawodawstwo waciwe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114. wiadczenia pienine z tytuu choroby, macierzystwa

    i rwnowane wiadczenia dla ojca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165. Emerytury i renty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186. wiadczenia przedemerytalne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 267. wiadczenia z tytuu wypadkw przy pracy i chorb zawodowych . . . 288. Zasiki na wypadek mierci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 299. Praktyczne wskazwki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30

  • 51. Wprowadzenie

    Swobodny przepyw osb to podstawowa zasada ustanowiona przez Traktat Unii Europejskiej. Dziki temu obywatele pastw czon-kowskich Unii Europejskiej (UE) mog podrowa, mieszka, podej-mowa prac lub poszukiwa jej w dowolnym kraju UE. Z upywem czasu zasada ta zostaa rozszerzona na inne pastwa europejskiei dzisiaj obejmuje nie tylko obywateli UE, ale rwnie obywateli pastw Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) niebdcych pastwami czonkowskimi Unii Europejskiej i Szwajcarii.

    Moliwo swobodnego przemieszczania si w obrbie tak wie-lu pastw moe powodowa trudnoci w rnych sferach ycia,a zwaszcza w korzystaniu z uprawnie w zakresie zabezpieczenia spoecznego. Wynika to z tego, e kade z pastw UE, EOG oraz Szwajcaria posiada swj wasny system zabezpieczenia spoecznego, jest wic tych systemw wiele i kady jest inny. Nie ma jednego wspl-nego europejskiego systemu zabezpieczenia spoecznego, lecz kade pastwo moe swobodnie decydowa o tym, jakie wiadczenia, na ja-kich warunkach i w jakiej wysokoci s przyznawane, a take jakie skadki na ubezpieczenie spoeczne naley opaca.

    Aby wyobrazi sobie, na jakie niekorzystne konsekwencje mogliby zosta naraeni migrujcy pracownicy, przyjrzyjmy si nastpujcej sytuacji.

    Przykad

    Pracownik by ubezpieczony przez 10 lat w pastwie X, 20 lat w pa-stwie Y i 5 lat w Polsce, a wic ogem by ubezpieczony przez 35 lat. Aby mc przyzna emerytur, kade z tych pastw wymaga pewnego okresu ubezpieczenia. Z chwil ukoczenia wieku emerytalnego pracow-nik ten mgby nie speni warunkw do otrzymania emerytury dlatego,e w adnym z nich nie przepracowa dostatecznie dugiego czasu i nie uzyska odpowiedniego stau emerytalnego wymaganego do przyznania emerytury przez ten kraj.

  • W celu uniknicia podobnych sytuacji do prawa Unii Europej-skiej musiay zosta wprowadzone odpowiednie mechanizmy. S nimi zasady koordynacji systemw zabezpieczenia spoecznego. Maj one na celu ograniczenie, a nawet wyeliminowanie sytuacji, ktre utrudniaj lub wrcz uniemoliwiaj korzystanie z uprawnie z zakresu ubezpieczenia spoecznego osobom migrujcym w obrbie Unii Europejskiej. Chodzi o to, aby osoba, ktra pracowaa w r-nych pastwach czonkowskich, czy te zmienia pastwo zamiesz-kania w obrbie UE, nie bya w zakresie tych uprawnie w gorszej sytuacji ni osoba, ktra cae ycie pracowaa i mieszkaa w jednym pastwie czonkowskim.

    Koordynacja systemw zabezpieczenia spoecznego gwarantuje, e stosowanie przez poszczeglne pastwa rnych systemw zabez-pieczenia spoecznego nie pozbawi ani nie ograniczy uprawnie osb korzystajcych z prawa do swobodnego przepywu i pobytu na teryto-rium rnych pastw, a wrcz przeciwnie, przyczyni si do podniesie-nia poziomu ycia tych osb i warunkw zatrudnienia.

    W niniejszej broszurce chcielibymy Pastwu w jak najprostszy sposb wyjani, jak w praktyce dziaaj zasady koordynacji sys-temw zabezpieczenia spoecznego i o czym powinnimy wiedzie(np. kiedy mamy zamiar rozpocz prac w innym pastwie), aby mc w peni korzysta z praw z zakresu zabezpieczenia spoeczne-go, zarwno w yciu codziennym (np. kiedy potrzebujemy porady lekarza), jak i w dalszej przyszoci (np. kiedy w chwili ukoczenia aktywnoci zawodowej i osignicia wieku emerytalnego bdziemy stara si o emerytur).

    Ze wzgldu na ograniczon objto opracowania nie moemy Pastwu przekaza kompletnych i bardziej szczegowych informacji, dlatego na kocu zamieszczamy adresy polskich instytucji zajmuj-cych si zabezpieczeniem spoecznym, ktre zawsze udziel Pastwu potrzebnych informacji.

  • 72. Podstawowe informacjeo koordynacji systemwzabezpieczenia spoecznego

    Jakie przepisy reguluj koordynacj systemwzabezpieczenia spoecznego?

    Od 1 maja 2004 r., tj. od dnia przystpienia do Unii Europejskiej, Polska stosuje prawo ustanowione przez UE, a wic take prawo do-tyczce koordynacji systemw zabezpieczenia spoecznego. Podstawo-wymi aktami prawnymi w tej dziedzinie s:

    obowizujce od 1 maja 2010 r.:r rozporzdzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)

    nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji syste-mw zabezpieczenia spoecznego,

    r rozporzdzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)nr 987/2009 z dnia 16 wrzenia 2009 r. dotyczce wykonania rozpo-rzdzenia nr 883/2004,

    obowizujce od 1 stycznia 2011 r.:r rozporzdzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

    nr 1231/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. rozszerzajce rozporzdzenie (WE) nr 883/2004 i rozporzdzenie (WE) nr 987/2009 na obywateli pastw trzecich, ktrzy nie s jeszcze objci tymi rozporzdzeniami tylko ze wzgldu na swoje obywatelstwo (rozporzdzenie to nie ma zastosowania w przypadku pastw nalecych do EOG niebdcych pastwami czonkowskimi Unii Europejskiej, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii i Danii),

    obowizujce od 28 czerwca 2012 r.:r rozporzdzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)

    nr 465/2012 z dnia 22 maja 2012 r. zmieniajce rozporzdzenie (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemw zabezpieczenia spoecz-nego oraz rozporzdzenie (WE) nr 987/2009 dotyczce wykonywania rozporzdzenia (WE) nr 883/2004.

    Jednak gdy sprawa dotyczy Norwegii, Islandii, Liechtensteinu (pastwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego) lub Szwajcarii, do

  • 8czasu wejcia w ycie odpowiednich porozumie, rozporzdzenienr 465/2012 nie ma zastosowania.

    W jakich pastwach obowizuj przepisydotyczce koordynacji systemwzabezpieczenia spoecznego?

    Pastwa, w ktrych obowizuj przepisy dotyczce koordynacji systemw zabezpieczenia spoecznego to:

    r pastwa czonkowskie Unii Europejskiej: Austria, Belgia, Bu-garia, Cypr, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, Hisz-pania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, otwa, Malta, Niemcy, Polska, Portugalia, Rumunia, Sowacja, Sowenia, Szwecja, Wgry, Wielka Brytania, Wochy (27 pastw),

    r pastwa Europejskiego Obszaru Gospodarczego niebdce pastwami czonkowskimi Unii Europejskiej: Islandia, Liechtenstein, Norwegia (3 pastwa),

    r Szwajcaria.Dla uproszczenia, wszystkie te 31 pastw bdziemy nazywa dalej

    pastwami czonkowskimi.

    Kto jest objty przepisami dotyczcymi koordynacjisystemw zabezpieczenia spoecznego?

    Przepisami dotyczcymi koordynacji systemw zabezpieczenia spoecznego objci s:

    1) obywatele pastw czonkowskich, 2) bezpastwowcy i uchodcy mieszkajcy w pastwie czonkow-

    skim, ktrzy podlegaj lub podlegali ustawodawstwu przynajmniej jednego pastwa czonkowskiego,

    3) czonkowie rodziny oraz osoby pozostae przy yciu po zmar-ych osobach wymienionych w punktach 1 i 2 (niezalenie od obywa-telstwa),

    4) osoby pozostae przy yciu po osobach zmarych, ktre podlega-y ustawodawstwu jednego lub kilku pastw czonkowskich, niezalenie od obywatelstwa tych osb, o ile pozostali przy yciu s obywatelami jednego z pastw czonkowskich, bezpastwowcami lub uchodcami zamieszkujcymi na terytorium jednego z pastw czonkowskich,

  • 95) obywatele pastw trzecich, jak rwnie czonkowie ich rodzini osoby pozostae przy yciu po ich mierci, pod warunkiem e za-mieszkuj legalnie na terytorium pastwa czonkowskiego i znajduj si w sytuacji, ktra pod kadym wzgldem dotyczy wicej ni jednego pastwa czonkowskiego.

    Jakie s podstawowe zasadysystemw zabezpieczenia spoecznego?

    Podstawowymi zasadami koordynacji systemw zabezpieczenia spoecznego s:

    r zasada rwnego traktowania oznacza, e obywatele pastw czonkowskich w zakresie ubezpieczenia spoecznego podlegaj obo-wizkom i korzystaj z praw ustanowionych przez kade pastwo czonkowskie na tych samych warunkach co obywatele tego pastwa, np. Polak mieszkajcy we Francji ma takie same obowizki i upraw-nienia jak Francuz. Prawo unijne zakazuje dyskryminacji takich osb zarwno w zakresie dostpu do ubezpiecze spoecznych w kt-rymkolwiek pastwie czonkowskim, jak i w zakresie korzystania ze w